Waarom moeten baby's onderzocht worden door een osteopaat?

Het wordt algemeen aangenomen dat kinderen of baby's geen last hebben van stress of spanningen, omdat ze nog zo jong zijn en bewegelijk. Maar de werkelijkheid is anders.

Geboren worden is voor de mens een van de meest traumatiserende gebeurtenissen in zijn leven. Hij wordt blootgesteld aan enorme krachten wanneer de baarmoeder hem naar buiten duwt en moet zich door het benige bekken wringen en draaien om zijn weg te vinden naar de buitenwereld.

Het is opmerkelijk hoe het hoofd van de baby deze krachten met behulp van compensatiemechanismen kan opvangen. Deze compensaties verdwijnen meestal kort na de geboorte. Maar heel wat factoren kunnen dit proces bemoeilijken. Als deze compensaties niet verdwijnen, moet het lichaam zich tijdens zijn groei hieraan aanpassen.

Onopgeloste spanningen kunnen de oorzaak zijn van heel wat problemen, zowel bij kinderen als bij volwassenen. Kort na de geboorte ingrijpen is de beste oplossing want de behandeling wordt moeilijker naarmate het kind ouder wordt.

Wat doet een osteopaat ?

Een osteopaat bekijkt het lichaam in zijn totaliteit (= holistische visie). Hij gaat spanningen detecteren en behandelen aan de hand van een hele reeks mogelijke technieken. Osteopatische behandelingen zijn nu reeds goed gekend voor de behandeling van pijnen in het lichaam en bieden vaak een structurele oplossing waardoor klassieke medicatie vaak kan worden vermeden. Maar osteopathie gaat veel verder dan dat.

Een osteopaat is het best gekend als iemand die traditionele manipulatieve technieken toepast, het zogenaamde 'kraken'. Dat is een misvatting, want heel veel resultaten worden bereikt met andere technieken. Bij baby's bij voorbeeld worden er nooit harde manipulaties (het kraken) uitgevoerd.

Voor welke klachten kan men met een baby terecht bij een osteopaat?

De meeste klachten bij baby's vinden hun oorsprong voor, tijdens of net na de bevalling. Geboren worden is een nauwkeurig door de natuur voorgeprogrammeerd gebeuren waarbij niet altijd alles 100% perfect loopt.

Veel problemen die de laatste jaren steeds vaker bij baby's voorkomen zijn :

  • reflux
  • krampjes
  • vaak huilen zonder aanwijsbare reden
  • onrustig zijn, vaak schrikken
  • slikstoornissen
  • moeilijkheden bij het zuigen tijdens voeding (aan borst of fles)
  • zich steeds overstrekken (hoofdje achterwaarts trekken en het lichaam als een boog of brug opspannen)
  • niet toelaten om het hoofdje of de hals aan te raken (deze baby's laten zich niet gemakkelijk wassen of aankleden en duwen zich achterover wanneer men ze tegen de borst legt)
  • asymmetrieën van de schedel of het aangezicht (bv afplattingen)
  • zuigelingenscoliose
  • enz…

Huilbaby's
Huilen is voor de baby het signaal dat hij/zij zich ongemakkelijk voelt. Tot een jaar is dit zijn/haar manier om met ons te communiceren. Vaak is er bij huilbaby's geen aanwijsbare oorzaak te vinden voor het huilen. Maar vertoont het kind wel perioden van onrust, is het ontroostbaar, gaat het drinken vaak moeizaam en met onderbrekingen, heeft het last van winderigheid en heeft het een buik die opgezet is. Dit alles geeft de ouders/verzorgers het gevoel dat het kind ongelukkig is en continu huilt.

Huilbaby's kunnen door een osteopaat vaak goed behandeld worden. De invloed van de geboorte op de schedel, blokkades in de nek en wervelkolom , maar ook het onvolledig op gang komen van het darmsysteem kunnen ervoor zorgen dat de baby zich niet prettig voelt. Door op deze gebieden aan te grijpen zorgt de osteopaat ervoor dat de beweeglijkheid van de weefsels toeneemt, het zenuwstelsel minder geprikkeld wordt en het darmsysteem zich beter kan ontwikkelen. Het kind wordt rustiger en tevreden.

Voorkeursligging en vervorming van de schedel
De voorkeursligging van het hoofdje van een baby waardoor een vervorming van het schedeltje optreedt, is een behandelindicatie welke sterk gerelateerd is aan het bevallingstrauma.

Een oorzaak voor deze problematiek kan onder andere liggen in een vroegtijdige indaling van het hoofdje tijdens de zwangerschap waardoor het hoofdje in de positie van indaling mee vervormd tijdens de verder vorderende zwangerschap. Bijzondere omstandigheden tijdens de bevalling zoals bijvoorbeeld aangezichtsligging, dwarspositie, of hulp bij uitdrijvingsfase zoals de vacuüm - of tangverlossing kunnen het ook veroorzaken.

Ook de duur van de persweeën zijn belangrijk ten aanzien van de compressie(druk) op het hoofdje, zowel de extreem snelle - als langdurige compressiefase hebben hun invloed op de beweeglijkheid van de verschillende botstukken van het hoofd. Normaal gesproken heeft het hoofd van de baby de eigenschap zich te vervormen als aangepast op de druk die tijdens een normale bevalling optreedt. De gevolgen van deze vervorming normaliseren zich vrij snel na de bevalling.

Echter de stressvolle situaties zoals boven beschreven kunnen tot een verlies van beweeglijkheid ter hoogte van de verschillende schedelbotten leiden. Dit kan tot uiting komen in fysieke ongemakken of het asymmetrisch ontwikkelen van het hoofdje waardoor we over voorkeurshoudingen gaan spreken. De osteopaat werkt op het herstel van de beweeglijkheid van de verschillende schedel botstukken en de beweeglijkheid van de wervelkolom (welke zich aan zal passen op de veranderde positie van het hoofdje). Tevens is het van belang om de beweeglijkheid van het zenuwstelsel te evalueren en de spanning op de hersenvliezen en deze zo nodig te normaliseren.

Reflux en darmkrampjes bij pasgeborenen
Darmkkrampjes en reflux klachten hoeven zeker niet alleen met de voeding te maken te hebben. Natuurlijk kan een mogelijk overgevoelige reactie op voeding meespelen.

Een andere mogelijke oorzaak van krampjes is een overprikkeling van het maag - darmsysteem door een verstoring van het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel in ons lichaam bestaat uit 2 verschillende systemen; het ene zorgt voor activatie en het andere zorgt voor rust. Iedere structuur (bot, organen, spieren enz.) in het lichaam ontvangt deze 2 systemen waarbij het natuurlijk belangrijk is dat deze 2 zeer goed op elkaar zijn afgestemd! Een overprikkeling van de darm kan te maken hebben met een verstoring van de balans van het zenuwstelsel ten gevolge van blokkades in het lichaam. Deze blokkades kunnen zich op ieder niveau in het lichaam voor doen maar belangrijke aandachtspunten zijn de beweeglijkheid van de schedelbasis en de verschillende schedelbotstukken. Een zeer belangrijke zenuw in verband met de spanning in het maag-darmsysteem ontspringt in de hoge nek, deze zenuw is vaak in de problemen bij moeizame bevallingen. De osteopaat corrigeert de beweeglijkheid van de schedelbasis en de schedelbotstukken en normaliseert de balans in het zenuwstelsel. Daarnaast controleert de osteopaat de posities en beweeglijkheid van de verschillende organen en van het middenrif. Het middenrif is een zeer belangrijke spier bij reflux klachten daar de slokdarm hierdoor overgaat in de maag. Een goede spanning op het middenrif is belangrijk voor het goed kunnen functioneren van de maagkringspier.

Keel, Neus en Oorproblemen
> Oorproblemen
Acute, acuut recidiverende en chronische oorontsteking zijn veel voorkomende aandoeningen bij jonge kinderen. De kinderen hebben veel pijn mn. als ze gaan liggen, ervaren druk op de oren, horen slecht, bij de acute vorm gepaard met koorts en malaise gevoel. En voor ouders een periode met slapeloze nachten.

Bij veelvuldig voorkomen van oorontstekingen kan dit invloed hebben op de ontwikkeling van de spraak, taal en het leren. En uiteindelijk ook op het gedrag van het kind.

Veel kinderen hebben als ze 7 zijn een of meerdere keren een oorontsteking doorgemaakt. Na de leeftijd van 7 jaar is er een afname te zien in de frequentie van het optreden van een oor ontsteking. Het is vanaf ongeveer deze leeftijd dat het verloop van de buis van Eustachius schuiner wordt, zodat er een betere drainage plaats vindt. In de osteopathie zien we dat juist deze stuwing in de buis van Eustachius optreedt door problemen in de beweeglijkheid van de schedelbotten en de bovenste nekwervel en de weefsels die hiermee in contact staan. Dit kan gerelateerd zijn aan een geboorte trauma. Dit zorgt ervoor dat de buis van Eustachius niet goed kan functioneren met als gevolg dat hierdoor infecties een kans krijgen.

> Neusproblemen.
Een aangezichtsligging, druk op het aangezicht of een moeilijke tangverlossing kan ervoor zorgen dat de schedelbotten van en rond de neus minder goed beweeglijk zijn. Kenmerkend is vaak dat de bevalling traag op gang kwam en daarna zich plots snel doorzette terwijl het kind zich draaide.
De druk die het kind gehad heeft op het aangezicht en nek heeft invloed op de ademhaling. Bij pasgeborenen is de neusademhaling erg belangrijk mn. in de eerste drie maanden. Een verstopte neus geeft dan ook tijdens het drinken veel problemen. De infectiekans neemt hierdoor toe. De infectie kan zich uitbreiden naar de bij- en voorholten en naar de keelholte. De baby snurkt en snuift tijdens het voeden en slapen. Er treedt geen hoesten op daar de hoestreflex nog niet aanwezig is.Het kan voorkomen dat door een slechte afvoer van het neusslijmvlies door het liggen er een druppelinfectie naar keel en longen optreedt. Je ziet vaak bij deze kinderen bronchitis optreden. Ook bij kinderen die wat ouder zijn en niet gecorrigeerd zijn zie je dat een loopneus blijft bestaan, een verstopte neus zonder verkoudheid of snurken. Dit kan een reden zijn waarom deze kinderen gevoeliger zijn voor infecties zoals bronchitis, sinusitis. Maar ook bij kinderen met astma is het neusgebied een belangrijk indicatiegebied.

Door het herstellen van de beweeglijkheid van de botstructuren van en rond de neus zal de fysiologie van het neusslijmvlies zich herstellen en minder gezwollen zijn. Hierdoor neemt de infectiekans af. De osteopaat heeft hier een aangrijpingsgebied dat goed te behandelen is.

> Keelproblemen
Problemen in het keelgebied kunnen zich uiten in het ontstoken zijn van de amandelen. De amandelen zijn een eerste barrière tegen infecties. Op het moment dat deze de infectie bestreden wordt zullen de amandelen zich vergroten. Soms blijven de amandelen vergroot doordat de kanaaltjes die zich in de amandelen bevinden verstopt raken.


Oorzaken van de klachten

Het is opmerkelijk hoe vaak een bevalling traumatisch verloopt. Traumatisch moet hier niet altijd in zijn meest negatieve betekenis worden geïnterpreteerd. Dit betekent gewoon dat er heel wat bevallingen gebeuren die zwaarder zijn dan wat normaal te verwachten valt, zwaarder zowel voor de aanstaande moeder als voor de baby.

Oorzaken hiervoor zijn bv. Maar ook slikproblemen komen al bij zeer jonge kinderen voor. Het slikken wordt gestuurd vanuit een hersenzenuw die op nek - schedelbasis niveau ontspringt. Een verminderde beweeglijkheid van dit niveau kan invloed hebben op de zenuw waardoor het slikken bemoeilijkt wordt. Maar ook een verminderde beweeglijkheid in de structuren van de hals kunnen hier een bijdrage aan leveren.

De osteopaat gaat op zoek naar de oorzaak van die problemen. Om die te kunnen vinden, moet de osteopaat beschikken over een grondige kennis van de normale groei van het embryo, de foetus en de zuigeling, én het normale verloop van een bevalling. Een uitgebreid vraaggesprek met de ouders ligt steeds aan de basis van een behandeling.

  • ongevallen of ziektes tijdens de zwangerschap
  • langdurige krachten die inwerken op de baby tijdens de zwangerschap zoals bv. door:
    • een tekort aan ruimte door meerlingenzwangerschap
    • een stuitligging
    • steeds dezelfde houding van de zwangere vrouw bv. langdurige bedlegerigheid
    • …
  • overdreven grote of te weinig krachten inwerkend op de baby tijdens de bevalling bv. door :
    • het meeduwen op de buik tijdens de bevalling door vroedvrouw
    • het gebruik van de zuignap of de tang
    • het gebruik van weeënopdrijvende middelen (zoals bij een inductie)
    • het afremmen van de bevalling
    • keizersnede, waardoor de noodzakelijke kneding van de schedel bij de geboorte overgeslagen wordt
    • het gebruik van anesthesie zoals epidurale, de gekende ruggenprik (door verdoving heeft de vrouw haar krachten niet meer onder controle)
    • …
  • langdurig inwerkende krachten na de geboorte bv. door het langdurig op de rug liggen van de baby.

Allemaal zaken die letsels, voornamelijk in de schedel en in de wervelzuil, kunnen veroorzaken bij de pasgeborene. Schedel en wervelzuil zijn essentieel voor het goed functioneren van de organen. Geraken zij op de een of de andere manier onder druk of belemmerd in hun werking, dan kunnen zij geen probleemloze overdracht van stimuli van de hersenen naar de organen garanderen en omgekeerd.

Wanneer we ervan uitgaan dat een van deze krachten de functie van deze zenuwen stoort, dan zullen de organen ook slechter functioneren. De inwerkende krachten op de zenuw kunnen op verschillende plaatsen voorkomen, maar de meest frequente bevinden zich ter hoogte van:

  • de uittredeplaatsen van de zenuwen door de schedel (schedelopeningen) of uit het ruggenmerg (tussenwervelruimten)
  • de plaatsen waar de zenuwen tussen of door sterk gespannen spieren of membranen lopen
  • de plaatsen waar de zenuw dicht tegen de botstructuren ligt, waardoor zij gemakkelijk verdrukt kan worden

Het gebeurt vaak dat baby's die een zware bevalling hebben meegemaakt, worstelen met spanningen van membranen, spieren, gewrichten, enz…. Wanneer een baby pijn heeft bij het bewegen, dan zal hij die beweging mijden. Pijn in de hals kan bij voorbeeld als gevolg hebben dat hij het hoofdje naar één zijde draait of het hoofd en de nek naar achter trekt, waardoor er een voorkeurshouding en steeds groter wordende spanningen optreden. Die zorgen er dan weer voor dat de symptomen niet verdwijnen. Ook een torticollis (= zogenaamde scheefhals met asymmetrische spanning van de nekspieren) kan aanleiding zijn voor deze problematiek.

Als we in deze redenering nog een klein stapje verder gaan, kunnen we direct verklaren waarom de laatste jaren deze problemen zo frequent voorkomen.

Rugligging

Sinds enkele jaren is men in België, in navolging van andere landen, aan een rugligcampagne begonnen met de bedoeling het probleem van de wiegendood te bestrijden. Het is wel degelijk statistisch aangetoond dat door de baby's op hun rugje te laten slapen in een koele ruimte, het aantal wiegendoden aanzienlijk daalt (in Amerika tot 42%). Het probleem schuilt echter in het doorgeven van de informatie van hulpverleners naar de ouders toe. Kijken we even naar de Verenigde Staten. Daar werden kersverse ouders bestookt met de slogan 'Back to Sleep'. Na een viertal jaar werd duidelijk dat er steeds meer problemen optraden bij baby's. Problemen die er voor de campagne niet waren. De reden hiervoor was de slechte interpretatie van de campagne als zou men het kind steeds (= dag en nacht) op de rug moeten leggen. De bevoegde instanties hebben daarop de slogan aangepast in 'Front to Play, Back to Sleep'.

Het is niet moeilijk om te begrijpen dat wanneer het kind steeds op de rug ligt, het schedeldak dat de eerste weken na de bevalling hoofdzakelijk uit membranen bestaat, gemakkelijk vervormt en zenuwen irriteert en daardoor de bijbehorende ongewenste symptomen veroorzaakt.

Baby's die vaak op de buik worden gelegd gaan zelf hun nekje mobiliseren. In hun pogingen om hun hoofdje op te heffen komen ze terug op hun aangezicht terecht, waarna het hoofd automatisch naar links of rechts zal worden gedraaid, tot ongeveer 90°. Wanneer een baby op zijn rugje ligt, moet hij zijn hoofdje slechts enkele graden draaien om de volledige omgeving te zien.

Onderzoeken hebben aangetoond dat langdurig rugliggende baby's een vertraging vertonen in hun psychomotorische ontwikkeling, zeg maar het leren kruipen, rollen, zitten, stappen, enz… Ook op het gebied van de psychische en fysische ontwikkeling zouden er moeilijkheden kunnen opduiken. Een baby moet voor een normale neuromotorische ontwikkeling vertrekken vanuit buikligging. Na een diepgaand vraaggesprek met de ouders over de zwangerschap, de bevalling en het verloop van de eerste levensdagen (weken) van hun kindje, zal de osteopaat de baby grondig onderzoeken.

Wat houdt de behandeling in?

De osteopatische behandeling bestaat uit een hele waaier van zachte technieken. Er wordt nooit 'gekraakt' zoals sommige mensen vrezen, alles gaat via zachte bewegingen en rekkingen. Daarbij is duidelijk te zien wat de baby leuk vindt (wordt rustig / valt in slaap) en wat hen irriteert (wordt onrustiger / weent).

De aanpak van de osteopaat blijft altijd holistisch, hij ziet de mens als een geheel. Dit wil zeggen dat hij niet enkel inwerkt op de zone van het letsel, maar op alle structuren die met het probleem te maken hebben. Vaak bevindt de oorsprong van problemen zich ver buiten de regio van de optredende symptomen.

Een vroegtijdig ingezette osteopatische behandeling geeft in sommige gevallen betere en snellere resultaten. Dit is zeker het geval bij asymmetrieën van het hoofdje. Wat niet betekent dat behandeling van een asymmetrisch hoofdje op iets latere leeftijd geen nut meer zou hebben.

Het belang van goede communicatie

Zo zal een osteopaat van meet af aan communicatief duidelijk zijn met de ouders en door zijn onderzoek bepalen of hij de klachten (mede) kan behandelen. Hij is geen pediater (kinderarts) en moet dan ook rekening houden met zijn beperkingen. Een samenwerking van verschillende disciplines (bv. met de pediater, de huisarts,...) kan enkel leiden tot een betere en vluggere oplossing van de klachten.

Osteopatische behandelingen zijn geen chronische behandelingen. De osteopaat wil enkel de baby in de optimale conditie brengen zodat hij daarna zelf, in het verdere groeien, zijn problemen kan overwinnen. Zo is de uitspraak 'het zal wel uit de baby uitgroeien' nog niet zo gek bedacht. Alleen heeft baby soms een beetje hulp nodig om de natuur bij te staan eventueel opgelopen traumata te herstellen.

Het aantal behandelingen zal dus afhangen van de problematiek bij je baby. Meestal volstaan tussen de 2 en 10 behandelingen om tot de gewenste resultaten te komen. Deze behandelingen worden niet altijd snel na elkaar uitgevoerd. De eerste behandelingen zullen wekelijks verlopen, later zal er meer tijd tussen zijn.

Osteopathie in combinatie met de klassieke geneeskunde

De osteopaat vervangt in geen geval de raadpleging van een arts of specialist bij ziekte. Zijn bijdrage houdt in dat de baby zich in een zo goed mogelijke situatie bevindt om een optimale gezondheid te verkrijgen en te behouden. De osteopatische behandeling zal helpen de genezende en verdedigende mechanismen van de zuigeling in werking te stellen. Zij is dus complementair aan de geneeskunde. Er zijn naast de reversibele functionele problemen die osteopatisch kunnen behandeld worden, vele organische en/of constitutionele anomalieën of infectieziekten die onder het strikt medische domein vallen.

Een ideaal en streefdoel zou dus moeten zijn dat elke baby die geboren wordt in de eerste weken van zijn leven een osteopatisch onderzoek zou ondergaan, waarbij problemen (hoe klein of hoe groot ook) opgespoord en behandeld zouden kunnen worden. Het spreekt voor zich dat in deze eerste weken de structuren die bij deze baby's nog zeer week en flexibel zijn, ook gemakkelijker behandelbaar zijn in vergelijking met een baby van enkele maanden waarbij alle structuren in volle verbening zijn.